Theo Báo cáo VNCDC 2024, năng lực trung tâm dữ liệu của Việt Nam ghi nhận nhiều bứt phá, từ 45 MW năm 2024 dự báo lên 525 MW năm 2025, và gần 1.000 MW vào năm 2030…
Trong kỷ nguyên bùng nổ ứng dụng công nghệ chiến lược như AI, IoT, Big Data, Cloud, Blockchain, bán dẫn, 5G và 6G, Việt Nam xác định rằng hạ tầng số vững mạnh là điều kiện tiên quyết để làm chủ và khai thác hiệu quả các công nghệ này (Chiến lược phát triển hạ tầng số đến 2025, định hướng 2030).
Theo số liệu từ DataReportal, tính đến năm 2025, Việt Nam có hơn 80 triệu người sử dụng Internet.
Trong khi đó, theo APNIC Lab, tỷ lệ triển khai IPv6 đã vượt ngưỡng 60%, đưa Việt Nam lên vị trí thứ hai trong khu vực ASEAN và thứ chín trên toàn cầu.
Theo Báo cáo VNCDC 2024, thị trường điện toán đám mây tại Việt Nam đạt gần 19.375 tỷ đồng (tương đương 775 triệu USD) trong năm 2024, dự kiến sẽ tăng lên 1,24 tỷ USD vào năm 2025 và gấp đôi vào năm 2029.
Bên cạnh đó, năng lực trung tâm dữ liệu cũng đang bứt phá: từ 45 MW năm 2024 dự báo lên 525 MW năm 2025, và gần 1.000 MW vào năm 2030.
Tại Diễn đàn Phát triển Hạ tầng số Việt Nam 2025 lần đầu tiên được tổ chức với chủ đề “Hạ tầng số vững mạnh – nền tảng làm chủ các công nghệ chiến lược” ngày 30/9. Ông Vũ Hoàng Liên, Chủ tịch Hiệp hội Internet Việt Nam, khẳng định những con số ấn tượng đã khẳng định bước tiến nhanh chóng của Việt Nam.
Tuy nhiên, theo ông, hạ tầng số Việt Nam cũng đã phải đối mặt với không ít thách thức: từ nguồn lực đầu tư, tiêu chuẩn xanh, an toàn – an ninh mạng, chủ quyền dữ liệu, đến năng lực RD cốt lõi.
Bà Ngọc Dung, Chánh Văn phòng Hiệp hội Dữ liệu Quốc gia, cũng chỉ ra những “nút thắt” lớn cản trở sự phát triển như năng lực các trung tâm dữ liệu trong nước còn hạn chế; còn thiếu các nền tảng công nghệ lõi do người Việt làm chủ…
Tuy nhiên, bà Dung nhấn mạnh việc Nhà nước quyết định ban hành Luật Dữ liệu và Luật Bảo vệ dữ liệu cá nhân (2025) là bước đi chiến lược, thể hiện tầm nhìn biến dữ liệu thành sức mạnh quốc gia, đồng thời bảo đảm an ninh, đạo đức.
Tầm nhìn đó đồng thời cũng đang đặt ra cho Hiệp hội hai sứ mệnh song hành: một là khai mở giá trị dữ liệu để thúc đẩy tăng trưởng, đổi mới sáng tạo; hai là bảo vệ chủ quyền số, quyền riêng tư của công dân và an ninh quốc gia trong dòng chảy xuyên biên giới.
Trước 7 nhiệm vụ được giao tại Đại hội toàn quốc Hiệp hội Dữ liệu quốc gia, bà Dung thông tin Hiệp hội Dữ liệu Quốc gia thời gian tới sẽ tập trung vào ba trụ cột:
Thứ nhất, chuẩn hóa kiến trúc dữ liệu quốc gia. Hiệp hội sẽ công bố Khung dữ liệu chiến lược cùng Bộ tiêu chí đánh giá dữ liệu.
Thứ hai, phát triển nền tảng công nghệ do người Việt làm chủ thông qua các chương trình phát triển từ thúc đẩy quỹ đầu tư để hình thành ngành công nghiệp dữ liệu.
Thứ ba, xây dựng nguồn nhân lực chất lượng cao. Ngày 16/10 tới, Hiệp hội sẽ ra mắt Mạng lưới chuyên gia dữ liệu toàn cầu với gần 100 nhà khoa học, sẵn sàng phối hợp giải quyết các bài toán của Chính phủ và hỗ trợ Việt Nam hoàn thiện khung pháp lý về dữ liệu.
Để Việt Nam phát triển hạ tầng số vững mạnh nhằm phát triển các công nghệ chiến lược, theo GS. Hồ Tú Bảo, hạ tầng số vững mạnh cần đồng bộ trên ba trụ cột: hạ tầng kỹ thuật, hạ tầng dữ liệu và hạ tầng ứng dụng.
Về hạ tầng kỹ thuật, cần có hệ thống máy móc, thiết bị ở tất cả các tầng, từ người dùng cuối đến máy chủ, lưu trữ dữ liệu, xử lý tín hiệu nâng cao; đồng thời phải bảo đảm kết nối mạng rộng khắp, tốc độ cao.
Về hạ tầng dữ liệu, dữ liệu quốc gia cần được xây dựng theo một kiến trúc thống nhất, có khả năng chia sẻ và khai thác ở các cấp độ khác nhau. Điểm yếu hiện nay là nhiều cơ sở dữ liệu được hình thành từ trước nhưng không đi theo một kiến trúc chung, gây hạn chế trong kết nối và chia sẻ.
Về hạ tầng ứng dụng, Việt Nam đã đạt nhiều tiến bộ trong triển khai dịch vụ công trực tuyến và bước đầu ứng dụng AI, các công nghệ số trong nhiều lĩnh vực. Tuy nhiên, ứng dụng còn chưa sâu, chưa khai thác hết tiềm năng, và chưa làm chủ được các công nghệ lõi.
Ngoài ba trụ cột trên, GS. Hồ Tú Bảo nhấn mạnh thể chế cần có khung pháp lý minh bạch, tránh chồng chéo, không cản trở khai thác và phát triển hạ tầng số. Đặc biệt, cần quy định rõ ràng về kiến trúc dữ liệu, tiến tới xây dựng kiến trúc tổng thể quốc gia số.
Hạ tầng số cũng phải bảo đảm khả năng phòng vệ, thích ứng với rủi ro thiên tai và tấn công mạng, đồng thời xây dựng đội ngũ chuyên gia trình độ cao để làm chủ công nghệ.
Theo Giáo sư, trong ba trụ cột, hạ tầng kỹ thuật hiện là mảng làm tốt nhất. Hạ tầng dữ liệu đã có tiến triển với các trung tâm dữ liệu quốc gia và cơ sở dữ liệu ngành, nhưng còn vướng về kiến trúc. Còn hạ tầng ứng dụng vẫn là mắt xích yếu, do chưa gắn với công nghệ lõi và chưa đủ chiều sâu.
-Bạch Dương
