Sáng nay (5/6), Cục Thuế tổ chức hội nghị hỗ trợ, hướng dẫn, giải đáp vướng mắc của hộ kinh doanh trong việc sử dụng hóa đơn điện tử khởi tạo từ máy tính tiền.
Bà Nguyễn Thị Cúc – Chủ tịch Hội tư vấn thuế Việt Nam – cho biết, gần đây có tình trạng một số hộ kinh doanh không muốn thực hiện chuyển khoản hoặc cố tình ghi sai nội dung chuyển khoản. Bà Cúc khẳng định, đây có thể được coi là hành vi trốn thuế.
“Khách chuyển khoản thì thu thêm 1,5% để tính vào thuế, trong khi chính sách thuế không có gì thay đổi bất kể hình thức thanh toán là tiền mặt , chuyển khoản hay đổi hàng. Mức thuế thu nhập cá nhân 1,5% vẫn được áp dụng đối với hộ khoán. Hay ngành ăn uống, thuế vẫn là 4,5% (gồm 3% VAT và 1,5% thuế thu nhập cá nhân”, bà Cúc nói và đặt vấn đề, mấy chục năm qua, chính sách thuế không thay đổi, vậy từ trước đến nay có phải những hộ, cá nhân này không tuân thủ pháp luật về thuế?
Một số cá nhân, hộ kinh doanh bất ngờ thay đổi phương thức nhận tiền, vì lo ngại bị theo dõi doanh thu thực.
Theo Nghị định 70 , từ ngày 1/6, nếu tổ chức, cá nhân bán hàng được trên 1 tỷ đồng mà không xuất hoá đơn thì đây là hành vi trốn thuế, không đảm bảo minh bạch. Cơ quan thuế có quyền nghi ngờ về việc né thuế, tránh thuế, sẽ tiến hành kiểm tra, thanh tra, cưỡng chế thuế khi cần. Nếu có dấu hiệu trốn tránh nghĩa vụ, gây thất thu lớn, có thể bị truy cứu trách nhiệm hình sự.
Nhiều sạp hàng, siêu thị mini đã có máy tính tiền, máy POS để xuất hoá đơn. Nhưng tại các chợ, việc kết nối thiết bị in hoá đơn còn nhiều khó khăn. Theo đó, bà Cúc kiến nghị cơ quan thuế nghiên cứu giải pháp linh hoạt hơn, ví dụ gửi hoá đơn qua Zalo thay vì yêu cầu in ngay tại chỗ. “Thực tế ngày đầu tháng 6 vừa qua, nhiều hộ kinh doanh lúng túng, chưa biết phải làm như thế nào, có người tìm cách tránh né, nhưng cũng có người sẵn sàng tuân thủ.
Một số hộ cũng tỏ ra lo lắng, nếu doanh thu từ hoá đơn tăng đột biến thì có bị truy thu những tháng trước không, đặc biệt là với hộ đang áp dụng khoán. Cũng có hộ lo ngại, việc kê khai thuế năm nay cao hơn nhiều so với năm 2024, vậy phần chênh lệch có bị truy thu không”, bà Cúc nói.
Theo đó, đại diện Hội Tư vấn thuế Việt Nam đề xuất cơ quan thuế có giải pháp để người nộp thuế yên tâm chuyển đổi, nên có phương án “cắt khúc”, không truy thu lại phần khoán cũ (trước 1/1/2026).
Ông Mai Sơn, Phó Cục trưởng Cục Thuế.
Ông Mai Sơn – Phó Cục trưởng Cục Thuế – cho biết, việc người, đại diện hộ kinh doanh… rỉ tai nhau không nhận chuyển khoản chỉ xuất hiện ở một số trường hợp cá biệt, không phải hiện tượng phổ biến.
“Ngành thuế đang quản lý gần 4 triệu hộ kinh doanh , phần lớn vẫn nộp thuế bình thường, kể cả doanh thu bằng tiền mặt hay chuyển khoản. Cá nhân kinh doanh qua nền tảng số cũng tương tự. Thực chất, người kinh doanh luôn mong muốn bán được hàng hóa, dịch vụ – không ai muốn vì lý do thuế mà ngăn cản giao dịch. Ngành thuế đã tính toán tỷ lệ nộp thuế hợp lý, không phân biệt tiền mặt hay chuyển khoản, miễn là minh bạch”, ông Sơn khẳng định.
Tuy nhiên, theo ông Sơn, cũng có tình trạng người kinh doanh online sử dụng tài khoản người khác , không chính chủ, hoặc cố tình không ghi nội dung chuyển khoản để né thuế. Trong những trường hợp này, cơ quan thuế sẽ đối chiếu dữ liệu từ ngân hàng, Bộ Công an, Bộ Công Thương, các sàn thương mại điện tử và đơn vị vận chuyển… để kiểm tra. Với việc thu tiền mặt qua hình thức COD (thu hộ), thông tin từ các đơn vị vận chuyển sẽ được khai thác kịp thời và liên tục. Nếu ai sử dụng tài khoản người khác, ngành thuế vẫn có biện pháp giám sát.
Ngành thuế luôn cố gắng đảm bảo công bằng giữa các hộ kinh doanh – cùng bán hàng hoá giống nhau, tính thuế phải như nhau để đảm bảo minh bạch và công bằng. Mức thuế 1,5% vẫn giữ nguyên. Với các hộ có quy mô lớn, có thể xem xét chuyển đổi sang doanh nghiệp để được khấu trừ thuế, hưởng nhiều chính sách hỗ trợ của Nhà nước.
Lãnh đạo Cục Thuế khẳng định, thuế không tăng – chỉ có mức độ minh bạch là được nâng cao, “né” thuế sẽ bị truy thu, xử phạt, thậm chí xử lý hình sự nếu nghiêm trọng. Trong tháng 6 này, cơ quan thuế sẽ đến từng hộ kinh doanh, hỗ trợ chuyển đổi sang hoá đơn điện tử từ máy tính tiền, đảm bảo điều kiện thực hiện tốt nhất.
