Vừa qua, chúng tôi tham
gia đoàn famtrip – press trip do Trung tâm Xúc tiến Đầu tư, Thương mại và Du lịch
tỉnh Lạng Sơn tổ chức, đã khảo sát nhiều điểm đến giàu tiềm năng tại phường Kỳ
Lừa. Điểm dừng chân đầu tiên của đoàn là làng nghề thêu dệt thổ cẩm của đồng bào
Nùng Phàn Slình tại khối Hợp Tân. Nơi đây vẫn lưu giữ nghề thêu may truyền thống
với những bộ trang phục chàm đặc trưng cùng các họa tiết thủ công tinh xảo.
GIỮ HỒN XƯA QUA LÀNG
NGHỀ TRUYỀN THỐNG
Qua đôi bàn tay khéo léo của
người phụ nữ Nùng Phàn Slình, hình ảnh thiên nhiên và đời sống sinh hoạt được
tái hiện sinh động trên từng tấm vải, chiếc túi hay bộ trang phục truyền thống.
Theo các nghệ nhân địa
phương, nghề thêu dệt đã được truyền từ nhiều đời. Trước đây, người dân tự trồng
bông, se sợi, dệt vải và nhuộm chàm để may quần áo. Dù ngày nay việc mua vải
may sẵn phổ biến hơn, người dân vẫn giữ thói quen mặc trang phục truyền thống
trong các dịp lễ, Tết và hội làng nhằm gìn giữ bản sắc dân tộc. Tuy nhiên, sự
phát triển của kinh tế thị trường cùng sự thay đổi trong thói quen sinh hoạt
khiến nghề dệt truyền thống dần mai một, số hộ còn gắn bó với nghề không còn
nhiều.
Rời làng nghề thổ cẩm,
đoàn khảo sát tiếp tục đến phố Háng Ngầu bên dòng sông Kỳ Cùng – nơi có nghề
làm cao khô truyền thống tồn tại hàng trăm năm. Từ những hạt gạo giản dị, qua
nhiều công đoạn như ngâm, xay, tráng bánh, phơi và thái sợi, người dân nơi đây
đã tạo nên món cao khô mang đậm hương vị xứ Lạng. Đây không chỉ là sản phẩm ẩm
thực quen thuộc mà còn gắn với ký ức và đời sống của nhiều thế hệ người dân địa
phương.
Khu vực phố Háng Ngầu, thuộc
xã Tân Liên cũ nay là một phần của phường Kỳ Lừa, hiện vẫn lưu giữ nhiều nét
văn hóa đặc sắc. Những ngôi nhà trình tường cổ có tuổi đời hơn 200 năm nằm xen
giữa miếu cổ, cây đa, cây si và cây nhãn lâu năm tạo nên không gian làng quê cổ
kính, yên bình. Phố cổ Háng Ngầu còn gắn với lễ hội đình Phố Ngầu – lễ hội truyền
thống được tổ chức hằng năm vào ngày 13 và 18 tháng Giêng âm lịch. Lễ hội mang
đậm tín ngưỡng thờ Quan Công của cộng đồng người Hoa, đồng thời là dịp để người
dân giao lưu văn hóa, gìn giữ phong tục truyền thống.
Theo các thành viên đoàn
khảo sát, việc đưa các làng nghề truyền thống và phố cổ vào hành trình trải
nghiệm không chỉ mở ra hướng phát triển du lịch mới cho Kỳ Lừa mà còn góp phần
“đánh thức” những giá trị văn hóa đang dần mai một.
KỲ LỪA HÚT KHÁCH VỚI DI
SẢN TÂM LINH
Nằm ở trung tâm tỉnh Lạng
Sơn, phường Kỳ Lừa đang dần khẳng định sức hút với hệ thống di tích lịch sử, lễ
hội truyền thống và không gian văn hóa đậm bản sắc xứ Lạng. Trong hành trình khảo
sát, nhiều điểm đến tiêu biểu đã được giới thiệu như chùa Bắc Nga, đền Tả Phủ,
phố đi bộ Kỳ Lừa…
Chùa Bắc Nga, hay còn gọi
là Tiên Nga Tự, nằm bên dòng Kỳ Cùng thơ mộng. Ngôi chùa tọa lạc trên sườn đồi
thoai thoải, lưng tựa núi, mặt hướng ra quốc lộ 4B và dòng sông xanh uốn lượn,
tạo nên thế “rồng chầu hổ phục” theo quan niệm phong thủy. Dù kiến trúc không
quá đồ sộ, chùa Bắc Nga từ lâu nổi tiếng linh thiêng, là nơi giao thoa giữa tín
ngưỡng thờ Tiên, đạo Phật và tín ngưỡng thờ Mẫu.
Không chỉ là nơi sinh hoạt
tâm linh của người dân địa phương, chùa Bắc Nga còn thu hút đông đảo du khách
thập phương, đặc biệt vào lễ hội ngày 15 tháng Giêng hằng năm. Lễ hội đã được
công nhận là Di sản văn hóa phi vật thể quốc gia với nhiều hoạt động đặc sắc
như múa sư tử mèo, hát sli, hát lượn và các nghi lễ cầu tài, cầu lộc đầu xuân.
Rời chùa Bắc Nga, đoàn tiếp
tục đến đền Tả Phủ – di tích quốc gia nằm giữa trung tâm phố chợ Kỳ Lừa. Đền được
xây dựng từ năm 1683 để thờ Thân Công Tài, vị quan thời Hậu Lê có công lớn
trong việc mở mang phố chợ Kỳ Lừa và thúc đẩy giao thương vùng biên. Ngày nay,
đền Tả Phủ không chỉ là điểm đến tâm linh mà còn gắn với lễ hội Kỳ Cùng – Tả Phủ,
lễ hội lớn nhất của người dân xứ Lạng diễn ra từ ngày 22 đến 27 tháng Giêng. Điểm
nhấn của lễ hội là nghi thức rước kiệu từ đền Kỳ Cùng lên đền Tả Phủ cùng không
khí rộn ràng của múa lân, múa sư tử, hát then, sli, lượn và tục tranh đầu pháo
cầu may. Năm 2015, lễ hội này được công nhận là Di sản văn hóa phi vật thể quốc
gia.
Trong hành trình khảo sát,
đoàn cũng đến Nhà lưu niệm đồng chí Hoàng Văn Thụ – nơi lưu giữ nhiều hiện vật,
hình ảnh về cuộc đời và sự nghiệp của người chiến sĩ cộng sản kiên trung của
quê hương Lạng Sơn. Đây được xem là “địa chỉ đỏ” có ý nghĩa quan trọng trong
giáo dục truyền thống yêu nước cho thế hệ trẻ.
Một điểm nhấn khác của du lịch
đô thị Kỳ Lừa là phố đi bộ Kỳ Lừa, hoạt động vào tối thứ Sáu và thứ Bảy hằng tuần.
Không gian này thu hút hàng nghìn lượt khách mỗi tuần với các hoạt động văn
hóa, trò chơi dân gian và ẩm thực đặc trưng như phở chua, bánh cuốn trứng, vịt
quay, lợn quay lá mắc mật. Du khách cũng có thể hòa mình vào những làn điệu
then, sli, lượn mang đậm bản sắc văn hóa Tày – Nùng.
HIẾN KẾ ĐƯA KỲ LỪA TRỞ
THÀNH ĐIỂM ĐẾN HẤP DẪN
Tham gia đoàn Famtrip, đại
diện một doanh nghiệp lữ hành đánh giá với những tiềm năng hiện có, Kỳ Lừa hoàn
toàn có thể hình thành hệ sinh thái du lịch hấp dẫn. Tuy nhiên, các sản phẩm hiện
vẫn còn nhỏ lẻ, chủ yếu phục vụ khách cá nhân, cần được đầu tư bài bản hơn để
đáp ứng nhu cầu khách đoàn và phát triển chuyên nghiệp.
Đối với du lịch tâm linh,
lễ hội Kỳ Cùng – Tả Phủ hiện mới thu hút đông khách theo mùa vụ vào dịp tháng
Giêng. Ông Ngô Quốc Vinh, Giám đốc Công ty TNHH Dịch vụ lữ hành và sự kiện F cho
rằng phường Kỳ Lừa cần khai thác sâu hơn giá trị lịch sử gắn với danh nhân Thân
Công Tài và hoạt động giao thương Việt – Trung để tạo sức hút quanh năm, đặc biệt
với giới kinh doanh và du khách hành hương.
Về phát triển thị trường,
ngoài khách nội địa, Kỳ Lừa có nhiều tiềm năng thu hút khách Trung Quốc thông
qua các tour city tour và kết nối biên giới. Chính sách du lịch bằng giấy thông
hành 2 ngày 1 đêm đang tạo thuận lợi lớn cho dòng khách này. Trong khi đó, Phố
Ngầu được đánh giá có nhiều cơ hội trở thành điểm tham quan hấp dẫn nếu được đầu
tư đồng bộ và xây dựng sản phẩm đặc trưng.
Với các làng nghề truyền
thống, ông Vinh cho rằng sản phẩm của làng nghề dệt thổ cẩm còn quá đơn điệu,
chưa đủ hấp dẫn để du khách mua về làm quà. Do đó, làng nghề dệt thổ cẩm tại khối
Hợp Tân cần đa dạng hóa mẫu mã sản phẩm, kết hợp xu hướng thiết kế hiện đại để
lấy được tiền từ túi du khách.
Khép lại hành trình khảo
sát là trải nghiệm ẩm thực xứ Lạng, sự đồng hành của chuyên gia, doanh nghiệp
và truyền thông được kỳ vọng sẽ giúp Kỳ Lừa từng bước trở thành điểm đến hấp dẫn
trên bản đồ du lịch Lạng Sơn.
